1
00:00:09,301 --> 00:00:17,726
inzuki zivuga]

2
00:00:24,775 --> 00:00:29,196
Jerry Shue]
Mu bihe bikabije,

3
00:00:29,196 --> 00:00:32,991
abantu batandukanye bitwaye
mu buryo butandukanye.

4
00:00:32,991 --> 00:00:34,952
Turashaka kubitekereza
buri wese arabishoboye

5
00:00:34,952 --> 00:00:38,121
cyo kuba babi ariko twe.

6
00:00:38,121 --> 00:00:42,084
"Iyo nza kuba mpari,
Ntabwo nari kubikora. "

7
00:00:42,084 --> 00:00:45,921
Ariko ntabwo aribyo byabaye.

8
00:00:45,921 --> 00:00:47,631
[Glenn Gee] Ukora iki
tekereza ko byabaho

9
00:00:47,631 --> 00:00:49,675
niba wafashe agatsiko
y'abana bo muri kaminuza,

10
00:00:49,675 --> 00:00:52,636
kubitondekanya kuba
imfungwa n'abarinzi,

11
00:00:52,636 --> 00:00:56,807
n'imyambarire nibintu byose,
ukabafunga mu nsi yo munsi?

12
00:00:56,807 --> 00:00:59,685
Nibyo, ibi byabaye
Imyaka 50 irashize.

13
00:00:59,685 --> 00:01:04,731
[montage y'amajwi atandukanye]

14
00:01:04,731 --> 00:01:06,817
[Shue] Nabaye gusa
muri gereza rimwe.

15
00:01:06,817 --> 00:01:09,194
Ubushakashatsi bwa Gereza ya Stanford.
(arimyoje)

16
00:01:09,194 --> 00:01:10,529
[Cathy Lee Crosby]
Muri kaminuza ya Stanford,

17
00:01:10,529 --> 00:01:13,198
hakozwe ubushakashatsi
ibyo byabaye ibya kera

18
00:01:13,198 --> 00:01:15,200
mu mwaka
ya psychologiya.

19
00:01:15,200 --> 00:01:16,910
[Newscaster] Porofeseri
Philip Zimbardo yayoboye

20
00:01:16,910 --> 00:01:20,539
igeragezwa
mukugenera abanyeshuri

21
00:01:20,539 --> 00:01:24,126
ku nshingano z'abacungagereza
n'imfungwa.

22
00:01:24,126 --> 00:01:26,169
Ubushakashatsi bwaragaragaye
biteje akaga

23
00:01:26,169 --> 00:01:28,880
ko yagombaga kurangiza
imburagihe.

24
00:01:31,425 --> 00:01:33,677
[Philip Zimbardo] Turabona
mbega vuba abahungu beza

25
00:01:33,677 --> 00:01:35,512
bahinduke abarinzi b'ubugome.

26
00:01:35,512 --> 00:01:37,848
[John Mark] Porofeseri Zimbardo
yavuze ikibi

27
00:01:37,848 --> 00:01:41,727
ntabwo ari bamwe muri twe;
ni muri twese.

28
00:01:41,727 --> 00:01:44,313
[Doug Korpi] Igenzura rya
inkuru yabaye Phil.

29
00:01:44,313 --> 00:01:45,355
[Zimbardo]
Duhindukirira umugabo uhora

30
00:01:45,355 --> 00:01:47,691
afite ikintu hejuru.

31
00:01:47,691 --> 00:01:48,942
[Korpi]
Ubushakashatsi bwakoreshejwe

32
00:01:48,942 --> 00:01:50,944
gusobanura amarorerwa yabayeho.

33
00:01:50,944 --> 00:01:53,739
[Zimbardo] Ibintu
yari yononekaye.

34
00:01:53,739 --> 00:01:57,743
[Shue] Birambabaza
umuntu ku giti cye arashobora gukora ikintu

35
00:01:57,743 --> 00:02:00,746
uko ibintu bimeze
ku nyungu z'umuntu ku giti cye.

36
00:02:00,746 --> 00:02:02,289
[Zimbardo]
Yo, ni Phil Zimbardo.

37
00:02:02,289 --> 00:02:04,791
[Thibault Le Texier] Yabaye
kuvuga inkuru imyaka 50.

38
00:02:04,791 --> 00:02:08,462
Yizera ibyo avuga
ni ibyabaye rwose.

39
00:02:08,462 --> 00:02:09,921
[Ibumba Ramsay] Hariho
ibindi bintu byabaye

40
00:02:09,921 --> 00:02:12,883
ko twari dukwiye kubwirwa.

41
00:02:12,883 --> 00:02:14,092
[Le Texier]
Benshi mubitabiriye amahugurwa

42
00:02:14,092 --> 00:02:15,969
ntabwo yabajijwe.

43
00:02:15,969 --> 00:02:18,930
[John Loftus] Zimbardo yashyize hanze
igisubizo cyiza, cyoroshye,

44
00:02:18,930 --> 00:02:21,099
ariko byaba byiza
niba hari umuntu ubajije

45
00:02:21,099 --> 00:02:26,021
abo bantu bose babigizemo uruhare kandi
gusa reba uburyo ibyo bigoye.

46
00:02:26,021 --> 00:02:27,939
[Murinzi] Umwe, babiri.

47
00:02:27,939 --> 00:02:28,940
[Murinzi] Urebye neza, basore.

48
00:02:28,940 --> 00:02:31,693
[Murinzi] Batatu, bane.

49
00:02:31,693 --> 00:02:33,153
[Murinzi] Ntabwo rero wize
bivuye ku kintu icyo ari cyo cyose?

50
00:02:33,153 --> 00:02:35,030
[Imfungwa] Ndashaka hanze!
Ndashaka hanze!

51
00:02:35,030 --> 00:02:36,365
Ndashaka hanze aha!

52
00:02:36,365 --> 00:02:38,200
Komeza ibi.

53
00:02:38,200 --> 00:02:40,160
[Imfungwa] Kuri ubu,
Ndashaka hanze! Ndashaka hanze!

54
00:02:40,160 --> 00:02:41,244
[ifirimbi ivuza, kaseti ya kaseti]

55
00:02:41,244 --> 00:02:42,704
[Dave Eshleman]
Urashobora gutekereza ko ubizi

56
00:02:42,704 --> 00:02:45,290
ibyo urimo ukora,
ariko munyizere, ntubyemera.

57
00:02:47,125 --> 00:02:51,922
[Imfungwa ziririmba]
♪ <i> Kuva nabonye Imana ... ♪ </i>

58
00:02:51,922 --> 00:02:55,092
[inyoni zivuga]

59
00:02:55,092 --> 00:02:57,427
[Producer] Nibyiza?
Tuzatangira.

60
00:02:57,427 --> 00:02:59,221
- Yego!
- Nibyo.

61
00:02:59,221 --> 00:03:00,430
Urashaka iki
kuganira?

62
00:03:00,430 --> 00:03:01,973
[Producer] Wowe.

63
00:03:01,973 --> 00:03:05,102
[Chuck Burton] Nta muntu wo muri
itangazamakuru ryigeze kumbaza.

64
00:03:05,102 --> 00:03:07,646
Biragoye kubibona?

65
00:03:07,646 --> 00:03:09,898
[Eshleman] Inyungu muri yo
nta na rimwe bisa naho bishira.

66
00:03:09,898 --> 00:03:12,109
Impamvu yonyine
Ndacyabivuga

67
00:03:12,109 --> 00:03:14,736
ni ukubera abantu
ushaka kubyumva.

68
00:03:14,736 --> 00:03:18,532
[Korpi] Hafi rimwe mu myaka icumi,
hari uwambajije ibyerekeye,

69
00:03:18,532 --> 00:03:21,201
kandi ndatahura, "Wow,
ibyo byari ibintu bidasanzwe. "

70
00:03:21,201 --> 00:03:24,121
(arimyoje)
Kandi ndavuga inkuru.

71
00:03:24,121 --> 00:03:27,332
Kandi icyo kintu cyari
Imyaka 50 irashize cyangwa ikindi icyo aricyo cyose, nuko.

72
00:03:29,334 --> 00:03:31,878
Yego.

73
00:03:31,878 --> 00:03:33,630
[Producer] Nyamara turacyariho
kubiganiraho.

74
00:03:33,630 --> 00:03:35,924
[Korpi] Ndacyabivuga.

75
00:03:35,924 --> 00:03:37,384
Yego, oya, oya. Ndibuka ...

76
00:03:37,384 --> 00:03:40,387
Nibyo, byose biraza
Garuka kuri njye ubu.

77
00:03:40,387 --> 00:03:43,306
inzogera

78
00:03:43,306 --> 00:03:45,225
[imbwa irataka]

79
00:03:45,225 --> 00:03:47,310
[Loftus] Mu ci ryo mu 1971,

80
00:03:47,310 --> 00:03:49,521
Nagerageje gushakisha
akazi ko mu ci.

81
00:03:49,521 --> 00:03:51,064
[Eshleman] Nabonye itangazo
mu kinyamakuru

82
00:03:51,064 --> 00:03:52,691
ko bakoraga
igeragezwa rya gereza

83
00:03:52,691 --> 00:03:55,986
kandi ko barimo kwishyura
$ 15 kumunsi.

84
00:03:55,986 --> 00:03:58,655
Ntabwo byari bibi
kumurimo muto wimirimo.

85
00:03:58,655 --> 00:04:01,283
[Shue] Byari amadorari 15 kumunsi
n'amafunguro atatu

86
00:04:01,283 --> 00:04:03,660
n'igisenge n'uburiri bwa padi.

87
00:04:03,660 --> 00:04:06,288
Natekereje,
"Nahageze."

88
00:04:06,288 --> 00:04:07,289
[Burton] Kandi ibyo byumvikanye
byiza kuri njye.

89
00:04:07,289 --> 00:04:08,457
Nta mafaranga nari mfite.

90
00:04:08,457 --> 00:04:10,417
[Eshleman] Ntabwo nari nzi
ikintu cyose kijyanye na gereza

91
00:04:10,417 --> 00:04:11,751
usibye ibyo mbona muri firime.

92
00:04:11,751 --> 00:04:13,128
Nta gitekerezo nari mfite kuri bo

93
00:04:13,128 --> 00:04:16,006
usibye ko bagomba kuba
ahantu habi cyane.

94
00:04:16,006 --> 00:04:17,466
[Korpi] Ntabwo natanze [ibitotsi].

95
00:04:17,466 --> 00:04:19,676
Ibyo nabyitayeho byose
yari akazi ko mu ci.

96
00:04:19,676 --> 00:04:22,929
[Ramsay] Bagiye gukora
ibi mu byumweru bibiri muri Kanama.

97
00:04:22,929 --> 00:04:24,848
[Karl Van Orsdol]
Yayoborwaga na Stanford,

98
00:04:24,848 --> 00:04:29,853
na Zimbardo yari afite hejuru
icyubahiro mu baturage.

99
00:04:29,853 --> 00:04:32,481
[Loftus] Twamuhamagaye
umuhanga mu by'imitekerereze ya muntu.

100
00:04:32,481 --> 00:04:34,065
[Van Orsdol] Nasabye,
kandi sinari nzi neza

101
00:04:34,065 --> 00:04:35,484
ikintu icyo ari cyo cyose.

102
00:04:35,484 --> 00:04:38,111
[Ramsay] Nasanze bigenda
kuba gereza yigana

103
00:04:38,111 --> 00:04:39,654
y'ubwoko runaka.

104
00:04:39,654 --> 00:04:42,073
[Korpi] Nari nkeneye kwiga
Ikizamini cya Graduate Record,

105
00:04:42,073 --> 00:04:44,201
ndatekereza nti: "Mana yanjye.
Iki nikintu gikomeye.

106
00:04:44,201 --> 00:04:45,368
Nubushakashatsi bwa gereza.

107
00:04:45,368 --> 00:04:47,162
Nzagira iki gihe cyose
mu kagari.

108
00:04:47,162 --> 00:04:48,955
Nzazana ibitabo byanjye.
Nziga. "

109
00:04:48,955 --> 00:04:51,958
Natekereje ko aribyo
akazi keza. (arimyoje)

110
00:04:55,420 --> 00:04:58,882
[Van Orsdol] Kuri Stanford
Kaminuza yagarutse mu 1971 ...

111
00:04:58,882 --> 00:05:01,051
[Zimbardo] Twashakaga kubona
uko bigenda

112
00:05:01,051 --> 00:05:05,096
iyo ushize abantu beza
mu bihe bibi.

113
00:05:05,096 --> 00:05:07,349
Muri uru rubanza, muri gereza.

114
00:05:07,349 --> 00:05:08,767
[Van Orsdol]
Twashizeho gereza.

115
00:05:08,767 --> 00:05:11,645
Kandi muri iyo gereza y'agashinyaguro,
dushyira abasore benshi,

116
00:05:11,645 --> 00:05:13,355
abanyeshuri bo muri kaminuza
baturutse impande zose z'igihugu

117
00:05:13,355 --> 00:05:14,981
ababaye
mu gace ka San Francisco

118
00:05:14,981 --> 00:05:16,358
mu ci.

119
00:05:16,358 --> 00:05:18,652
[Zimbardo] Twatangiranye na
Abantu 100 baduhamagaye

120
00:05:18,652 --> 00:05:21,112
gusubiza iyamamaza,
kandi twababajije,

121
00:05:21,112 --> 00:05:23,281
yabahaye ibizamini bya kamere.

122
00:05:23,281 --> 00:05:26,076
[Van Orsdol] Ndabyibuka
yerekanwe nkubushakashatsi

123
00:05:26,076 --> 00:05:30,121
ku buryo abantu ku giti cyabo
guhangana n'ubunyage

124
00:05:30,121 --> 00:05:33,291
mu bwoko bwihariye
ibintu bimeze nka gereza.

125
00:05:33,291 --> 00:05:34,626
[Burton] Hariho
nta iterabwoba ry’ihohoterwa,

126
00:05:34,626 --> 00:05:36,920
nta terabwoba ryo gusambanya.

127
00:05:36,920 --> 00:05:39,464
[Eshleman] Barampaye
ikizamini cyumwirondoro.

128
00:05:39,464 --> 00:05:41,341
Kimwe muri ibyo birebire
ibibazo.

129
00:05:41,341 --> 00:05:43,468
Bagerageje kureba niba wabonye
ubwoko bumwe na bumwe bw'indwara

130
00:05:43,468 --> 00:05:45,387
cyangwa ikindi kintu nkicyo.

131
00:05:45,387 --> 00:05:47,430
Barakubaza
amateka yawe

132
00:05:47,430 --> 00:05:50,183
kandi waba warigeze kuba muri gereza,

133
00:05:50,183 --> 00:05:53,186
'kuberako batashakaga umuntu
mu by'ukuri yari afunzwe.

134
00:05:53,186 --> 00:05:54,896
[Korpi] Kandi ndabyibuka
gusinya amasezerano.

135
00:05:54,896 --> 00:05:59,109
Ntushobora kugenda keretse
wari ufite impamvu nziza,

136
00:05:59,109 --> 00:06:00,777
nk'ikintu gifatika.

137
00:06:00,777 --> 00:06:01,945
[Burton] Mu bantu 125,

138
00:06:01,945 --> 00:06:03,655
itsinda rito ry'abantu
ko bumvise

139
00:06:03,655 --> 00:06:05,031
byari byinshi cyane
imitekerereze ihamye,

140
00:06:05,031 --> 00:06:08,118
ibyo nibwiraga ko bisekeje,

141
00:06:08,118 --> 00:06:11,037
'kuberako ntigeze numva
mubitekerezo bihamye.

142
00:06:11,037 --> 00:06:12,372
[Zimbardo] Twahisemo icumi,

143
00:06:12,372 --> 00:06:14,499
hanyuma duhinduranya igiceri
ati:

144
00:06:14,499 --> 00:06:16,418
"Aba basore ni abarinzi
kandi aba basore ni imfungwa. "

145
00:06:16,418 --> 00:06:18,003
[Phil Donahue] Niki
amabwiriza yawe kubarinzi?

146
00:06:18,003 --> 00:06:19,713
[Zimbardo] Twavuze gusa
kubungabunga amategeko,

147
00:06:19,713 --> 00:06:21,882
ntureke ngo imfungwa zihunge,

148
00:06:21,882 --> 00:06:24,593
no kugenzura gereza
ni ibyawe.

149
00:06:24,593 --> 00:06:25,844
[Burton] Iyi yari ya 70.

150
00:06:25,844 --> 00:06:29,389
Twese twigometse,
muto, gukoresha ibiyobyabwenge,

151
00:06:29,389 --> 00:06:31,683
kurwanya intambara, abana bafite imisatsi miremire.

152
00:06:31,683 --> 00:06:34,603
Abantu bose babigizemo uruhare
yashoboraga gutekereza kuba imfungwa.

153
00:06:34,603 --> 00:06:36,229
Nta muntu n'umwe washoboye
shyira

154
00:06:36,229 --> 00:06:39,900
mu bitekerezo
yo kuba umuzamu.

155
00:06:39,900 --> 00:06:42,902
[Shue] Nishimiye kubyumva
ko naba imfungwa.

156
00:06:42,902 --> 00:06:45,447
Natekereje ko aribyo
Uruhare.

157
00:06:45,447 --> 00:06:47,782
[Korpi] Natekereje ko
Nagira umwanya wo kwiga,

158
00:06:47,782 --> 00:06:49,951
Natekereje rero
kuba imbohe.

159
00:06:49,951 --> 00:06:52,912
[Van Orsdol] Ntabwo nigeze nkora
kwitanga kuba umuzamu.

160
00:06:52,912 --> 00:06:55,248
[Eshleman] Navuze ko nzagira
yahisemo kuba imfungwa,

161
00:06:55,248 --> 00:06:57,375
ariko natoranijwe aho
kuba umuzamu.

162
00:06:57,375 --> 00:07:00,712
Nari narumiwe gato,
ariko byari bikiri amadorari 15 kumunsi,

163
00:07:00,712 --> 00:07:03,632
rero, yewe, urabizi, reka tubikore.

164
00:07:05,759 --> 00:07:09,012
[Loftus] Batwoherereje abarinzi
ku iduka risagutse

165
00:07:09,012 --> 00:07:12,098
kandi twari dukwiye
gutora imyenda.

166
00:07:12,098 --> 00:07:16,269
[Van Orsdol] Nari mfite khaki
imyenda imwe twahawe.

167
00:07:16,269 --> 00:07:19,272
[Eshleman] Twahawe
inkoni ya nijoro,

168
00:07:19,272 --> 00:07:21,024
indorerwamo z'izuba, imyenda imwe.

169
00:07:21,024 --> 00:07:23,360
[Burton] Ibyo byari bitandukanye cyane
Kuri Indangamuntu

170
00:07:23,360 --> 00:07:26,738
birashoboka ko umwe muri twe
abasore bari barigeze batekereza

171
00:07:26,738 --> 00:07:31,159
nkubutegetsi,
bikabije, bivuze.

172
00:07:31,159 --> 00:07:34,204
Kugira indorerwamo zizuba
n'umwambaro umwe, witwaje ikibando

173
00:07:34,204 --> 00:07:37,749
byari bimeze, urabizi,
"Ibyo ni ibiki?"

174
00:07:37,749 --> 00:07:39,042
Hehh, wah!

175
00:07:39,042 --> 00:07:40,377
Ndashaka kuvuga.

176
00:07:40,377 --> 00:07:41,753
[Zimbardo] Twashakaga gusa
kugira ibisanzwe, ubuzima bwiza,

177
00:07:41,753 --> 00:07:42,837
ugereranije urubyiruko rwo muri Amerika.

178
00:07:42,837 --> 00:07:44,172
[Donahue] Yego.

179
00:07:44,172 --> 00:07:45,423
[Zimbardo] Igihe twatangiraga,
nta tandukaniro

180
00:07:45,423 --> 00:07:47,175
hagati y'abantu bari
gonna izamu

181
00:07:47,175 --> 00:07:48,677
n'abantu bari
Nzakina imfungwa.

182
00:07:48,677 --> 00:07:53,306
♪ ♪

183
00:07:53,306 --> 00:07:56,893
[Korpi] Ku cyumweru mu gitondo,
Ntegereje iwanjye,

184
00:07:56,893 --> 00:07:58,645
kandi iyi modoka ya gipolisi iraza.

185
00:07:58,645 --> 00:08:02,357
Kandi umusore ari mumuhanda
hamwe na kamera nini.

186
00:08:02,357 --> 00:08:07,696
Kandi umupolisi aje kumuryango wanjye kandi
ati: "Turagufata."

187
00:08:07,696 --> 00:08:11,074
Sinshobora kwiyumvisha icyo
abaturanyi batekerezaga.

188
00:08:12,742 --> 00:08:14,869
[Shue] Bafite abapolisi
amapingu

189
00:08:14,869 --> 00:08:17,580
unjyana hepfo.

190
00:08:19,457 --> 00:08:20,959
[Korpi] Hano hari kamera
gufata amashusho Doug

191
00:08:20,959 --> 00:08:22,877
Ninde ufite ukuboko
hejuru y'imodoka.

192
00:08:22,877 --> 00:08:23,878
Kandi barimo kumutera ubwoba.

193
00:08:23,878 --> 00:08:25,463
Barimo kumushyira
amapingu.

194
00:08:25,463 --> 00:08:27,757
[gufunga kamera gukanda]

195
00:08:27,757 --> 00:08:30,719
Banshize inyuma
y'imodoka ya kopi.

196
00:08:30,719 --> 00:08:32,804
Baragenda, uyu musore
ni gufata amashusho yose.

197
00:08:32,804 --> 00:08:34,681
Kandi nashakaga kubivuga
abaturanyi,

198
00:08:34,681 --> 00:08:36,641
"Ubu ni igerageza gusa!"

199
00:08:36,641 --> 00:08:40,895
siren]

200
00:08:40,895 --> 00:08:44,983
[Shue] Ikintu gikurikira ndibuka
ni abapolisi badutunga urutoki

201
00:08:44,983 --> 00:08:47,068
kuri sitasiyo ya polisi.

202
00:08:49,946 --> 00:08:52,657
[Van Orsdol] Ndibuka ko
gutungurwa gato

203
00:08:52,657 --> 00:08:55,535
kurwego rwukuri.

204
00:08:55,535 --> 00:09:00,540
Byari ibintu byukuri muburyo bumwe
mu mibereho y'izo mfungwa.

205
00:09:00,540 --> 00:09:02,042
[gufunga kamera ukanda]

206
00:09:02,042 --> 00:09:03,501
[Zimbardo] Twagerageje gukora
ibidukikije

207
00:09:03,501 --> 00:09:05,754
cyari imikorere
kwigana

208
00:09:05,754 --> 00:09:07,797
y'ibibera muri gereza.

209
00:09:14,971 --> 00:09:17,140
[Shue] Nkuko mubibona
mu mashusho,

210
00:09:17,140 --> 00:09:19,601
igihe abapolisi badutererana,

211
00:09:19,601 --> 00:09:22,062
twahumye amaso
Icyo gihe.

212
00:09:22,062 --> 00:09:24,147
Ntabwo twari tuzi aho turi,

213
00:09:24,147 --> 00:09:27,317
kandi twakomeretse gusa
muri iyi koridoro.

214
00:09:30,236 --> 00:09:33,698
Ndibuka gusa
kubwirwa kwiyambura.

215
00:09:35,909 --> 00:09:37,911
[Murinzi] Isogisi, nayo.

216
00:09:37,911 --> 00:09:41,372
[Shue] Kandi uhagarare n'amaboko yanjye
imbere y'urukuta,

217
00:09:41,372 --> 00:09:43,875
nuko barantera.

218
00:09:43,875 --> 00:09:44,834
[Eshleman]
Twabatera kwambara

219
00:09:44,834 --> 00:09:50,173
ibi byoroshye cyane,
gushushanya.

220
00:09:50,173 --> 00:09:53,468
[Loftus] Umwotsi hamwe
umubare wabo kuri yo.

221
00:09:53,468 --> 00:09:54,844
[Eshleman] Ubwoko bwagiye
kumanuka kugeza ku kibero hagati,

222
00:09:54,844 --> 00:09:57,680
ntibabareka
kwambara imyenda y'imbere.

223
00:09:57,680 --> 00:10:00,058
[Loftus] Baba bambaye
ikigega cya nylon hejuru yumutwe wabo

224
00:10:00,058 --> 00:10:03,144
kwigana kugira imisatsi yogoshe.

225
00:10:06,356 --> 00:10:10,485
[Korpi] Bashyira nk'iminyururu,
ukuguru kumwe gusa, hanyuma ufunge.

226
00:10:10,485 --> 00:10:15,448
[Shue] Byari muri gahunda yabo
kutwambura ubumuntu.

227
00:10:15,448 --> 00:10:18,034
[Van Orsdol] Babaye
ikintu muri sisitemu

228
00:10:18,034 --> 00:10:20,787
bitandukanye n'umuntu ku giti cye.

229
00:10:28,461 --> 00:10:31,047
[Korpi] Hariho
kasho eshatu,

230
00:10:31,047 --> 00:10:33,967
kandi buri selile yari
ubunini bw'icyumba gito cyo kuraramo

231
00:10:33,967 --> 00:10:37,220
hamwe na matelas.

232
00:10:37,220 --> 00:10:39,973
Kandi bari bafite amadirishya
ku miryango ifite utubari hejuru

233
00:10:39,973 --> 00:10:41,516
kugirango ubashe kuza
hanyuma urebe hano

234
00:10:41,516 --> 00:10:43,434
hanyuma urebe ibyarimo biba.

235
00:10:43,434 --> 00:10:45,353
[Loftus] Hariho kamera
ku mpera ya salle.

236
00:10:45,353 --> 00:10:47,772
Hariho urukuta rw'ibinyoma
n'umwobo urimo.

237
00:10:47,772 --> 00:10:51,985
Niba kandi hari umuntu muri
salle, byandikaga imyitwarire.

238
00:10:51,985 --> 00:10:55,363
[Gee] Kuva muri selire yawe, imwe
ntashobora kubona koridoro yose.

239
00:10:55,363 --> 00:10:58,032
Icyo nshobora gukora ni ukumva urusaku.

240
00:10:58,032 --> 00:11:00,785
[Ikimenyetso] Ubwa mbere, byose
kubyerekeye ntibyari byoroshye,

241
00:11:00,785 --> 00:11:02,745
usibye ahari amadarubindi

242
00:11:02,745 --> 00:11:04,998
'impamvu nakunze
kwambara amadarubindi.

243
00:11:04,998 --> 00:11:07,584
Cyane cyane niba amaso yawe atukura
kuva hejuru,

244
00:11:07,584 --> 00:11:09,502
ibyo byari ingirakamaro.

245
00:11:09,502 --> 00:11:12,297
[Burton] Umunsi wambere, habaye
ibyo byiyumvo bibi

246
00:11:12,297 --> 00:11:14,632
Kuri Ubwoko
mu nshingano zacu.

247
00:11:14,632 --> 00:11:16,426
Ariko ibyo byiyumvo byarazimye
vuba cyane

248
00:11:16,426 --> 00:11:18,720
hamwe nibintu byose
ibyo byaberaga.

249
00:11:18,720 --> 00:11:21,055
[Eshleman] Nafashe ubuyobozi
uruhare, nkana.

250
00:11:21,055 --> 00:11:22,557
Umuntu agomba kuba yarabaye
gukoresha amafaranga menshi

251
00:11:22,557 --> 00:11:24,184
kugira ubu bushakashatsi bushyireho,

252
00:11:24,184 --> 00:11:27,353
kandi bagerageje kwerekana
ingaruka mbi za gereza,

253
00:11:27,353 --> 00:11:29,188
ariko nta kintu cyarimo kibaho.

254
00:11:29,188 --> 00:11:30,773
Navuze nti: "Nibyo, dore
icyo tugiye gukora. "

255
00:11:30,773 --> 00:11:32,817
Nakoraga gahunda.

256
00:11:32,817 --> 00:11:34,736
ifirimbi
Igitondo, bakobwa!

257
00:11:34,736 --> 00:11:35,737
Fungura akagari.

258
00:11:35,737 --> 00:11:40,158
[induru idasobanutse]

259
00:11:40,158 --> 00:11:42,035
[Eshleman] Twari kubabona
hanze y'utugari twabo,

260
00:11:42,035 --> 00:11:43,369
ubashyire ku murongo muri koridoro.

261
00:11:47,707 --> 00:11:49,083
[Eshleman] Kandi nabajyana
binyuze mu myitozo.

262
00:11:49,083 --> 00:11:51,085
[Abagororwa] Umwe, babiri, batatu,
bane, batanu, batandatu,

263
00:11:51,085 --> 00:11:52,378
karindwi, umunani, icyenda.

264
00:11:54,297 --> 00:11:55,882
[Eshleman] Ndataka
mu maso habo gato.

265
00:12:01,137 --> 00:12:05,224
[Korpi] Umwe mu barinzi,
twamwitaga John Wayne.

266
00:12:05,224 --> 00:12:06,643
[Eshleman] Barampaye
akazina John Wayne.

267
00:12:06,643 --> 00:12:09,270
Kandi ni ubwoko bw'amatsiko,
kuko John Wayne ntabwo yigeze akina

268
00:12:09,270 --> 00:12:12,232
abantu babi muri firime ye,
yahoraga akina intwari.

269
00:12:12,232 --> 00:12:14,943
Twese twari twese
kurwanya Intambara ya Vietnam.

270
00:12:14,943 --> 00:12:18,821
John Wayne yasohotse
inkunga yuzuye y'intambara ya Vietnam.

271
00:12:18,821 --> 00:12:22,367
Niba rero uri umusore mubi,
uri umwanzi ...

272
00:12:22,367 --> 00:12:23,952
[induru idasobanutse]

273
00:12:23,952 --> 00:12:25,703
Noneho ikuzimu
urimo uvuga?

274
00:12:25,703 --> 00:12:28,081
... uri John Wayne.

275
00:12:28,081 --> 00:12:31,584
[Shue] John Wayne yari
kuboneka cyane.

276
00:12:31,584 --> 00:12:33,586
[Eshleman] Iki gihe, cyane.

277
00:12:33,586 --> 00:12:35,588
Yakomeje gukora
ibintu birakaza.

278
00:12:35,588 --> 00:12:38,049
[Eshleman] Urambwira
ninde shobuja. ifirimbi

279
00:12:38,049 --> 00:12:40,593
Ubwa mbere, nagerageje kubikora
ubwoko bushimishije,

280
00:12:40,593 --> 00:12:43,221
kandi nakora imyitozo
nkuko nagiye cyane.

281
00:12:47,850 --> 00:12:50,019
[Eshleman]
Byari kuririmba indirimbo zubupfu

282
00:12:50,019 --> 00:12:53,022
cyangwa yabwiraga umusore
iruhande rwawe ko wamukunze.

283
00:12:53,022 --> 00:12:56,943
Ikintu cyose twatekerezaga
ube ubwoko buteye isoni kubasore.

284
00:12:59,404 --> 00:13:00,446
[Eshleman] Twari dufite
ohereza kuri,

285
00:13:00,446 --> 00:13:02,365
"Nibyo, Bwana ushinzwe gukosora."

286
00:13:10,540 --> 00:13:12,083
[Eshleman] Twabavuzeho
n'imibare yabo.

287
00:13:18,673 --> 00:13:20,258
[Eshleman]
Ibintu byose rero byateguwe

288
00:13:20,258 --> 00:13:23,177
Kuri Ubwoko
imfungwa.

289
00:13:23,177 --> 00:13:27,306
[Shue] Twatangiye kugira
kwishimisha, guseka no gusetsa.

290
00:13:27,306 --> 00:13:28,975
Baratubwira
kuririmba ikintu,

291
00:13:28,975 --> 00:13:31,394
twabisebya uburyo runaka.

292
00:13:36,607 --> 00:13:38,026
(aseka)

293
00:13:38,026 --> 00:13:40,820
[Korpi] Kandi urabizi
"abarinzi" ntibashobora kukugirira nabi.

294
00:13:40,820 --> 00:13:43,364
Ndashaka kuvuga, ni igerageza,
ku bw'Imana.

295
00:13:43,364 --> 00:13:44,615
Twese turi Abazungu,
abanyeshuri bo mu cyiciro cyo hagati.

296
00:13:44,615 --> 00:13:46,075
Bazadukorera iki?

297
00:13:46,075 --> 00:13:51,122
[Shue] Batangiye
guhitamo guhana ubwenge.

298
00:13:51,122 --> 00:13:52,915
[Van Orsdol]
Gutotezwa gusa, ahanini,

299
00:13:52,915 --> 00:13:57,462
no gushaka imfungwa
kwerekana icyubahiro kubarinzi.

300
00:13:57,462 --> 00:13:58,880
[Zimbardo]
Turimo turacuruza ubu

301
00:13:58,880 --> 00:14:00,757
n'imibanire y'imbaraga

302
00:14:00,757 --> 00:14:04,302
hagati y'abantu bafite
imbaraga zimwe zo kuyobora abandi

303
00:14:04,302 --> 00:14:06,596
n'abantu bemera
kugenzurwa.

304
00:14:06,596 --> 00:14:07,889
Ni inzira gahoro gahoro.

305
00:14:07,889 --> 00:14:10,099
Urasabana
mu nshingano.

306
00:14:10,099 --> 00:14:12,185
[Eshleman] Nibyiza rwose
iyo ubitekereje.

307
00:14:12,185 --> 00:14:16,022
Abantu bose bafataga ibi
nkaho ari gereza nyayo.

308
00:14:16,022 --> 00:14:18,357
Ntekereza ko nayoboye
y'itsinda ry'abarinzi

309
00:14:18,357 --> 00:14:20,485
kandi bakurikije ubuyobozi bwanjye.

310
00:14:20,485 --> 00:14:26,949
♪ ♪

311
00:14:31,037 --> 00:14:33,414
Woo!

312
00:14:33,414 --> 00:14:35,500
Nari maze kurangiza
umwaka wambere

313
00:14:35,500 --> 00:14:40,046
aho nari nanyuze
hazing mubuvandimwe.

314
00:14:40,046 --> 00:14:43,674
Kandi bari kutunyuramo
gutukwa bitandukanye.

315
00:14:46,219 --> 00:14:49,013
Basutse molase
umutwe wanjye wose.

316
00:14:49,013 --> 00:14:54,060
Banteye gusiba cyane
gutwika amavuta ku gitsina cyanjye.

317
00:14:54,060 --> 00:14:55,978
Navuze nti: "Ibi ntacyo byabonye
Kuri Ikintu icyo ari cyo cyose.

318
00:14:55,978 --> 00:14:59,440
Namwe basore
kuba abastari bababaye. "

319
00:15:02,652 --> 00:15:05,071
Kandi bimwe muribyo
ufashe imbere,

320
00:15:05,071 --> 00:15:07,323
kandi niba uri mumwanya

321
00:15:07,323 --> 00:15:12,078
aho ushobora gusubiza ibi
ubugome ku wundi muntu,

322
00:15:12,078 --> 00:15:14,247
birashoboka ko uzi kubikora.

323
00:15:19,085 --> 00:15:22,547
[Burton] Dave yari yarahinze
uyu muntu

324
00:15:22,547 --> 00:15:26,134
y'ibi bisuzuguritse, byangwa, ubwoba
ishusho y'ubutware

325
00:15:26,134 --> 00:15:27,844
ko nta muntu n'umwe washakaga kwitiranya.

326
00:15:34,058 --> 00:15:36,352
Nagerageje kuba
kumuhanda

327
00:15:36,352 --> 00:15:37,687
mubintu byinshi
twakoraga.

328
00:15:47,572 --> 00:15:49,031
[Burton]
Abantu bose bari mu nshingano zabo.

329
00:15:49,031 --> 00:15:51,033
Twari tumaze gutura

330
00:15:51,033 --> 00:15:52,368
ibi niko bimeze
muri gereza.

331
00:15:57,039 --> 00:15:58,291
[Burton] Umwe, babiri, batatu, bane.

332
00:15:58,291 --> 00:15:59,959
Dufite ubwoko bwibintu byateguwe

333
00:15:59,959 --> 00:16:02,962
gutuma imfungwa zumva nabi
ubwabo.

334
00:16:02,962 --> 00:16:04,797
Muri make
igihe,

335
00:16:04,797 --> 00:16:08,259
twagerageje
kubasenya.

336
00:16:12,221 --> 00:16:23,065
♪ ♪

337
00:16:23,065 --> 00:16:25,693
[Burton]
Nitwa Chuck Burton.

338
00:16:25,693 --> 00:16:28,821
Ntuye muri Mexico kubindi byinshi
kimwe cya kabiri cya buri mwaka

339
00:16:28,821 --> 00:16:31,199
aho izina ryanjye riri
Carlos cyangwa Carlitos.

340
00:16:33,951 --> 00:16:36,204
Mu 1981,
Nabaye umusoresha,

341
00:16:36,204 --> 00:16:40,583
kandi ahanini nakoraga
Imyaka 36 ukora imenyekanisha ryimisoro.

342
00:16:40,583 --> 00:16:43,377
Nahisemo ko ntashaka gukoresha
ubuzima bwanjye murugo.

343
00:16:46,130 --> 00:16:49,884
Nkoresha ubuzima bwanjye hanze
bishoboka.

344
00:16:49,884 --> 00:16:51,177
Ibi byose bihuye n'imiterere

345
00:16:51,177 --> 00:16:54,889
Byimbitse
Imyitozo yo gutekereza kubabuda.

346
00:16:57,975 --> 00:17:00,770
Iminsi yanjye y'ubuto
byari bigoye cyane.

347
00:17:02,480 --> 00:17:05,524
Nari muto cyane.

348
00:17:05,524 --> 00:17:07,902
Nari umwana muto
mu mashure yisumbuye.

349
00:17:07,902 --> 00:17:09,862
Ababyeyi banjye bakoze amakosa
igihe nari mu kiciro cya gatatu

350
00:17:09,862 --> 00:17:13,449
cyo kunsimbuka kuko nari
ubwenge kugeza ubu imbere.

351
00:17:13,449 --> 00:17:16,577
Iki cyari ikintu kigoye cyane
mu myaka yanjye y'ubwangavu

352
00:17:16,577 --> 00:17:18,913
no mu myaka 20.

353
00:17:18,913 --> 00:17:20,748
Muri Stanford
Ubushakashatsi bwa Gereza,

354
00:17:20,748 --> 00:17:22,500
bwari bumwe mubihe byambere

355
00:17:22,500 --> 00:17:25,503
Ndashobora kwibuka mu buzima bwanjye
kumva ufite imbaraga.

356
00:17:25,503 --> 00:17:28,089
♪ ♪

357
00:17:33,344 --> 00:17:36,472
[Korpi] Turi muri utwo tugari,
kandi namenye ko atari byo

358
00:17:36,472 --> 00:17:39,141
Nzemerera Umuntu wese
kumpa ibitabo byanjye.

359
00:17:39,141 --> 00:17:40,851
Natekereje,
neza, tegereza gato.

360
00:17:40,851 --> 00:17:43,187
Muri gereza, baguha ibitabo.

361
00:17:43,187 --> 00:17:46,899
Nigute ushobora kubihakana
mu bushakashatsi?

362
00:17:46,899 --> 00:17:48,651
Kandi nta kintu na kimwe cyo gukora.

363
00:17:48,651 --> 00:17:50,027
[Murinzi] 3401.

364
00:17:52,905 --> 00:17:54,574
[Korpi] N'abarinzi
yakomeje gukora ibintu birakaza

365
00:17:54,574 --> 00:17:56,659
nko kuduha ibikoresho
kurya no gusinzira.

366
00:17:56,659 --> 00:17:59,453
Bakoraga ubuzima.

367
00:18:02,331 --> 00:18:03,833
[Korpi] Ariko akazi kari
kuba imbohe.

368
00:18:03,833 --> 00:18:07,253
Kandi imfungwa zikora iki?
Babona gukora nabi.

369
00:18:07,253 --> 00:18:08,629
Kandi twari tuzi ko dushobora
kora ikintu icyo ari cyo cyose.

370
00:18:08,629 --> 00:18:13,342
Byari bimeze rero
imyumvire idasanzwe y'ubwisanzure.

371
00:18:13,342 --> 00:18:16,262
Natekereje rero nti: "Nibyo,
ibi tuzabigomeka. "

372
00:18:16,262 --> 00:18:19,265
Kandi ihinduka imiryango
yafunguye muri selile.

373
00:18:19,265 --> 00:18:21,017
Natekereje rero nti: "Aba barinzi
komeza udukangure.

374
00:18:21,017 --> 00:18:22,143
Byiza.

375
00:18:22,143 --> 00:18:23,853
Reka dushyire ibitanda
imbere y'umuryango

376
00:18:23,853 --> 00:18:25,563
ntibashobora kwinjira.

377
00:18:25,563 --> 00:18:27,231
Fata uburiri bwawe
imbere y'umuryango!

378
00:18:27,231 --> 00:18:28,899
Ihagaritse imwe, itambitse.

379
00:18:28,899 --> 00:18:30,401
Ntubemere.

380
00:18:30,401 --> 00:18:32,778
Kandi ibyo byarakaje abarinzi.

381
00:18:32,778 --> 00:18:34,363
[Murinzi] Shaka imbaraga!

382
00:18:34,363 --> 00:18:35,990
[Imfungwa] Yego, ugiye
ugomba gusunika cyane kurenza ibyo.

383
00:18:35,990 --> 00:18:38,284
[Eshleman] Iyo yari impamvu
kugirango dukomere hamwe nabo.

384
00:18:38,284 --> 00:18:41,078
Ntabwo twashoboraga kubarwanya
ubutware bwacu nk'abarinzi.

385
00:18:41,078 --> 00:18:42,455
[Zimbardo]
Abagororwa barigometse.

386
00:18:42,455 --> 00:18:43,914
Ngiyo impinduka,

387
00:18:43,914 --> 00:18:46,792
kuko icyo gihe abarinzi bari bafite
impamvu yo guhosha inyeshyamba

388
00:18:46,792 --> 00:18:50,338
hanyuma utekereze kubindi
abanyeshuri nk'imfungwa ziteye akaga.

389
00:18:50,338 --> 00:18:51,339
[Murinzi] Sohoka, ubasohore.

390
00:18:51,339 --> 00:18:52,340
[Imfungwa] Oh, muntu.

391
00:18:52,340 --> 00:18:53,341
[Imfungwa] Ngwino! Ngwino!

392
00:18:53,341 --> 00:18:55,551
[Eshleman]
Twakuyeho ibitanda byabo.

393
00:18:55,551 --> 00:18:56,510
Subiza inyuma.

394
00:18:58,554 --> 00:19:00,973
[Eshleman] Gukuraho
icyo kintu cyo guhumuriza.

395
00:19:00,973 --> 00:19:02,600
[Imfungwa] Ninde! Ninde!

396
00:19:02,600 --> 00:19:04,894
[Imfungwa] Nundekere.
Ngwino, muntu.

397
00:19:04,894 --> 00:19:06,812
[Korpi] Badukubise iyo
bakuramo ibitanda.

398
00:19:06,812 --> 00:19:08,230
Batsinze icyo cyiciro rero.

399
00:19:08,230 --> 00:19:09,857
[Burton] Bite ho?

400
00:19:09,857 --> 00:19:12,652
[Korpi] Ntabwo rero batsinze
icyiciro gikurikira.

401
00:19:12,652 --> 00:19:14,862
Imfungwa zari zifite
bishyize hamwe maze bafata umwanzuro

402
00:19:14,862 --> 00:19:16,656
ko bagiye kurwana
inzira zabo ziva muri ibi

403
00:19:16,656 --> 00:19:17,948
maze yigomeka.

404
00:19:17,948 --> 00:19:19,367
Subira ku muryango.

405
00:19:19,367 --> 00:19:21,702
Icyo gihe, byariyongereye.

406
00:19:21,702 --> 00:19:23,954
[Korpi] Nakuyeho nimero yanjye
ndayijugunya muri salle.

407
00:19:23,954 --> 00:19:26,082
Nanjye nti: "Reka twese
kura imibare yacu

408
00:19:26,082 --> 00:19:27,708
reka twese tujugunye
muri salle. "

409
00:19:27,708 --> 00:19:28,668
Kuraho nimero zawe!

410
00:19:28,668 --> 00:19:30,127
[Imfungwa] Yego!

411
00:19:30,127 --> 00:19:32,546
[Korpi] Kandi iyo bahamagaye
njye 8612, ntabwo nasubiza.

412
00:19:32,546 --> 00:19:34,256
Navuze nti: "Nitwa Doug!"

413
00:19:34,256 --> 00:19:35,257
Ntushobora gufata
umwotsi wacu, umuntu.

414
00:19:35,257 --> 00:19:36,258
[Murinzi] Yego, turi.

415
00:19:36,258 --> 00:19:37,259
[Imfungwa]
Ntabwo ufata ibyacu ...

416
00:19:37,259 --> 00:19:38,260
Murinzi.

417
00:19:38,260 --> 00:19:39,428
[Korpi] Bafashe umwotsi.

418
00:19:39,428 --> 00:19:41,180
Kandi munsi yumwotsi wacu,
ntacyo twari dufite.

419
00:19:41,180 --> 00:19:43,766
Njye n'undi musore,
baraduhambiriye hamwe.

420
00:19:43,766 --> 00:19:46,394
Ukuboko kumwe ku kuboko kumwe,
ukuguru kumwe ukuguru.

421
00:19:46,394 --> 00:19:47,770
Yambaye ubusa.

422
00:19:47,770 --> 00:19:50,856
Ubu rero baratekereza,
barambonye, baratsinze.

423
00:19:50,856 --> 00:19:52,191
Ntabwo nashakaga kubareka ngo batsinde.

424
00:19:56,612 --> 00:19:58,406
Ngwino imbwa.

425
00:19:58,406 --> 00:20:00,825
Nahoraga ndi intagondwa.

426
00:20:00,825 --> 00:20:03,077
(aseka)

427
00:20:03,077 --> 00:20:04,870
Imbwa igomba gufata imyanda.

428
00:20:04,870 --> 00:20:08,666
Nahoraga mfite imbaraga nyinshi.
Ndi umusore ufite imbaraga.

429
00:20:08,666 --> 00:20:11,335
Nkuze, narababaye
umuco udindira

430
00:20:11,335 --> 00:20:13,337
igihe nigaga mumashuri yisumbuye.

431
00:20:13,337 --> 00:20:14,880
Hanyuma nagiye muri UC Berkeley,

432
00:20:14,880 --> 00:20:16,799
kandi byari mu gihe
imyaka iteye ubwoba.

433
00:20:16,799 --> 00:20:23,389
♪ ♪

434
00:20:23,389 --> 00:20:24,974
Byari ibyigomeke.

435
00:20:24,974 --> 00:20:28,018
Umwuka wo kurwanya
yari igice cya zeitgeist.

436
00:20:28,018 --> 00:20:30,396
Twese twabyumvaga gutya.

437
00:20:30,396 --> 00:20:32,690
Aho niho nahindutse politiki.

438
00:20:32,690 --> 00:20:34,525
Nari mfite umusatsi mwiza.

439
00:20:34,525 --> 00:20:35,901
(aseka)

440
00:20:35,901 --> 00:20:40,614
Wabonye gutaka no gutaka
na gari ya moshi urwanya uwo mugabo.

441
00:20:40,614 --> 00:20:42,950
Byaranyigishije
Nari mfite icyerekezo,

442
00:20:42,950 --> 00:20:45,411
ko naremye,

443
00:20:45,411 --> 00:20:49,373
bivuze gutandukana
Agasanduku mu buryo bumwe.

444
00:20:49,373 --> 00:20:53,335
Ntabwo nari umusore usanzwe wari
gusa nzajyana nibintu.

445
00:20:53,335 --> 00:20:55,129
Nari ngiye kugira inzira.

446
00:20:55,129 --> 00:20:56,005
♪ ♪

447
00:21:01,969 --> 00:21:04,263
Muri kasho,
hari amacomeka.

448
00:21:04,263 --> 00:21:07,558
No mumacomeka,
hari umugozi.

449
00:21:07,558 --> 00:21:10,561
Niba ukuyemo iyo screw, wowe
irashobora gukoresha ibyo nka screwdriver.

450
00:21:10,561 --> 00:21:15,191
Uburyo bwafunze
umuryango wari imbere.

451
00:21:15,191 --> 00:21:16,692
Dukoresha rero iyo screw,

452
00:21:16,692 --> 00:21:20,821
igihe cyose umuzamu
byagenda.

453
00:21:20,821 --> 00:21:23,073
Twari kugenda tukingura
amwe mu matsinda.

454
00:21:23,073 --> 00:21:26,577
Yagaruka, twagira ...
[ifirimbi]

455
00:21:26,577 --> 00:21:28,996
Kandi azategereza
Kuri Guhindura.

456
00:21:28,996 --> 00:21:30,831
Twakinguye.

457
00:21:30,831 --> 00:21:33,667
Twarebye kureba
niba bagiye.

458
00:21:33,667 --> 00:21:37,838
Hanyuma uceceke
ubundi buryo,

459
00:21:37,838 --> 00:21:39,965
yambaye ubusa, no hirya no hino,

460
00:21:39,965 --> 00:21:42,426
gutekereza ko turi
guhunga.

461
00:21:42,426 --> 00:21:45,638
Basanze rero twaratorotse
baraza baradutwara.

462
00:21:45,638 --> 00:21:47,681
[Murinzi] Hey, ngwino hano!

463
00:21:47,681 --> 00:21:50,017
Ngwino. Ngwino.

464
00:21:50,017 --> 00:21:53,604
[Korpi] Igihe badutereraga
gusubira muri kasho yambaye ubusa,

465
00:21:53,604 --> 00:21:57,358
ndatekereza, yewe, mana yanjye.
Ibi ntibishimishije.

466
00:21:57,358 --> 00:22:00,194
Ibi ntibishobora kuba byiza.
Birashobora kuba bibi kurushaho.

467
00:22:08,285 --> 00:22:09,828
[Loftus] Amaboko ku rugi.

468
00:22:09,828 --> 00:22:14,124
Uyu musore umwe yavuzaga Uwiteka
utubari no kumpamagara ikintu,

469
00:22:14,124 --> 00:22:17,086
ndabifata
kizimyamwoto

470
00:22:17,086 --> 00:22:21,632
kumuvana mu tubari,
ndamutera.

471
00:22:21,632 --> 00:22:24,969
Natekereje ko bisekeje.

472
00:22:24,969 --> 00:22:27,846
[Korpi] Iyo ngaruka
bari bakabije,

473
00:22:27,846 --> 00:22:32,601
ibyo nibuka byose,
"Aka ni akazi keza, kabi.

474
00:22:32,601 --> 00:22:34,562
Ngomba kuva muri aka kazi. "

475
00:22:40,943 --> 00:22:43,112
[Korpi]
Ibi ni ukuri.

476
00:22:43,112 --> 00:22:45,614
Aba bantu ntibabikora
ndashaka kundeka.

477
00:22:45,614 --> 00:22:48,242
Nzakora iki?
Kandi nagombaga guhanga.

478
00:22:48,242 --> 00:22:49,994
Navuze rero ko narwaye igifu,

479
00:22:49,994 --> 00:22:52,413
kuko natekereje
yankuramo.

480
00:22:52,413 --> 00:22:55,791
Bankurura rero inyuma,
Zimbardo yari ahari,

481
00:22:55,791 --> 00:22:59,587
aho niho nibuka rwose
Zimbardo kunshuro yambere.

482
00:22:59,587 --> 00:23:04,550
Phil ni mukuru,
6-metero-1, ibiro 220.

483
00:23:04,550 --> 00:23:08,053
Nari mfite imyaka 110 na 5'8 ".

484
00:23:08,053 --> 00:23:10,556
Yari umwarimu muri Stanford.

485
00:23:10,556 --> 00:23:12,516
Umusore wa Zimbardo.

486
00:23:12,516 --> 00:23:13,976
Nagize ubwoba.

487
00:23:13,976 --> 00:23:18,314
Ati: "Doug, ntushobora kugenda
kubera ko amateka arimo gukorwa,

488
00:23:18,314 --> 00:23:21,066
kandi uri umuyobozi wa
kwigomeka, ku bw'Imana.

489
00:23:21,066 --> 00:23:24,653
Dukeneye ibitekerezo byanyu
muri iki gikorwa cy'ingenzi. "

490
00:23:24,653 --> 00:23:28,490
Igihe nasohotse muri icyo cyumba,
Nagize igitekerezo gisobanutse

491
00:23:28,490 --> 00:23:30,284
ko ntashobora kugenda
ubushakashatsi.

492
00:23:47,760 --> 00:23:51,138
[Van Orsdol] Kubafunga muri
umwobo wari uhungabanije cyane.

493
00:23:51,138 --> 00:23:53,223
Yari akabati gato

494
00:23:53,223 --> 00:23:55,768
wari umwijima cyane kandi wijimye
na gito cyane.

495
00:23:55,768 --> 00:23:58,687
Kandi byaba byiza
ibintu biteye ubwoba.

496
00:24:07,404 --> 00:24:09,365
[Korpi]
Bantaye mu mwobo.

497
00:24:09,365 --> 00:24:10,658
[urugi rukubita]

498
00:24:15,329 --> 00:24:20,042
Nari muri aka kabati
ku ruhande rwanjye naryamye.

499
00:24:20,042 --> 00:24:21,543
Kandi ni umwijima.

500
00:24:21,543 --> 00:24:23,295
Kandi ndibuka ko
nkunda rwose,

501
00:24:23,295 --> 00:24:27,591
"Yoo, [kuryama], sinshobora gusohoka
y'ubu bushakashatsi. "

502
00:24:27,591 --> 00:24:30,511
Umuntu yari afite ubushobozi
hejuru y'ubuzima bwanjye.

503
00:24:30,511 --> 00:24:32,471
Ndi muriyi marangamutima.

504
00:24:43,148 --> 00:24:44,858
[Shue] Nashoboraga kumwumva
induru,

505
00:24:44,858 --> 00:24:46,860
"Ndimo gutwika imbere."

506
00:24:49,655 --> 00:24:51,073
[Korpi] Ndasinziriye.

507
00:24:51,073 --> 00:24:53,242
Hanyuma nacitse intege.

508
00:24:53,242 --> 00:24:55,619
Ndashaka hanze! Ndashaka hanze!

509
00:24:55,619 --> 00:24:57,246
Ndashaka hanze aha!

510
00:24:57,246 --> 00:24:58,622
Kuri ubu, ndashaka hanze!

511
00:24:58,622 --> 00:25:00,290
Ndashaka hanze!

512
00:25:00,290 --> 00:25:02,209
[hyperventilating]

513
00:25:02,209 --> 00:25:06,088
[Mark] Kuba wenyine
umwanya muto wijimye, yaracitse.

514
00:25:06,088 --> 00:25:09,967
(induru)

515
00:25:09,967 --> 00:25:11,844
[Zimbardo] Imfungwa 8612
yari afite imibabaro

516
00:25:11,844 --> 00:25:13,762
bivuye kumarangamutima akomeye
guhungabana.

517
00:25:13,762 --> 00:25:17,016
Twari tumaze gutekereza
cyane nkabayobozi ba gereza

518
00:25:17,016 --> 00:25:20,227
twatekereje
yagerageje kutwumvisha.

519
00:25:20,227 --> 00:25:22,062
[Eshleman] Umusore ni wimp.
Ntashobora kuyifata.

520
00:25:22,062 --> 00:25:25,024
Agomba kuba cyane
umuntu ufite intege nke.

521
00:25:25,024 --> 00:25:26,275
Hindukira. Gusunika!

522
00:25:26,275 --> 00:25:28,068
Ntacyo dukora hano
ibyo ni hafi

523
00:25:28,068 --> 00:25:30,779
kubyo bakora niba ugerageje
kwifatanya mubuvandimwe.

524
00:25:30,779 --> 00:25:33,115
[Zimbardo] Yafashe igihe kitari gito
mbere yuko dushobora kubyemeza

525
00:25:33,115 --> 00:25:35,826
ko yababaye rwose,
hanyuma turamurekura.

526
00:25:35,826 --> 00:25:37,411
[inyoni zivuga]

527
00:25:43,208 --> 00:25:48,130
imashini ivuza]

528
00:25:50,048 --> 00:25:52,301
[Korpi] Wabonye?
niki Debbie yaduhaye?

529
00:25:52,301 --> 00:25:55,387
Umuturanyi wacu yaduhaye desert.

530
00:25:55,387 --> 00:25:59,016
Umukunzi wanjye, Theresa, yaje
kumanuka kuri Stanford kunjyana.

531
00:25:59,016 --> 00:26:01,351
Twageze muri parikingi
kandi nashoboraga kuruhuka,

532
00:26:01,351 --> 00:26:04,146
ndavuga nti: "Oh, phew.
Nasohotse aho.

533
00:26:04,146 --> 00:26:05,814
Urakoze kuza
ankiza, buki. "

534
00:26:05,814 --> 00:26:07,566
(aseka)

535
00:26:07,566 --> 00:26:09,610
Urashaka ko nkugira
igikombe cy'ikawa, sweetie?

536
00:26:09,610 --> 00:26:10,819
[Theresa Hanna] Yego.

537
00:26:10,819 --> 00:26:12,613
imashini ivuza]

538
00:26:12,613 --> 00:26:16,074
Hari ku mugoroba
barahamagara, baravuga bati:

539
00:26:16,074 --> 00:26:18,786
Agira ati: "Mu byukuri ararakaye
ashaka gutaha,

540
00:26:18,786 --> 00:26:22,039
Ndatekereza rero ko wenda ugomba kubikora
ngwino umusange. "

541
00:26:22,039 --> 00:26:25,125
Nagezeyo n'umusore,
umusore ati: "Nibyo, urabizi,

542
00:26:25,125 --> 00:26:28,128
asa nkaho afite bimwe
ubwoko bwo guhungabana mu mutwe. "

543
00:26:28,128 --> 00:26:32,007
Nize ibijyanye na psychologiya, nanjye,
Nari nzi neza ibyo byose,

544
00:26:32,007 --> 00:26:34,218
urabizi,
ubushakashatsi bwibintu byabantu

545
00:26:34,218 --> 00:26:36,762
kandi ko hari
ibibazo by'imyitwarire

546
00:26:36,762 --> 00:26:42,434
hamwe no kugandukira abantu
ibihimbano.

547
00:26:42,434 --> 00:26:46,063
Wasa naho ubabaye rwose
ko bakurinda

548
00:26:46,063 --> 00:26:50,734
binyuranyije n'ubushake bwawe, kandi ibyo
yaguteye uburakari bwinshi.

549
00:26:50,734 --> 00:26:55,823
♪ ♪

550
00:26:55,823 --> 00:27:00,911
[Korpi] Ndagaya Zimbardo
kubwo gukora igerageza kuri njye.

551
00:27:02,746 --> 00:27:08,961
Wari umurimo uteye ubwoba, kandi
Zimbardo niwe wabikoze.

552
00:27:08,961 --> 00:27:11,255
Nari igitambo.

553
00:27:11,255 --> 00:27:12,589
Zimbardo yavuga,

554
00:27:12,589 --> 00:27:15,926
"Irimo gukora akazi
ku bw'ibyiza byinshi. "

555
00:27:15,926 --> 00:27:19,304
Ikibazo nuko atabyitayeho
uwo ababaza mu nzira.

556
00:27:19,304 --> 00:27:30,190
♪ ♪

557
00:27:30,190 --> 00:27:32,609
[Ramsay] Stanford
Ubushakashatsi bwa Gereza bwatangiye,

558
00:27:32,609 --> 00:27:36,071
kandi sinari narahamagawe.

559
00:27:36,071 --> 00:27:37,823
Noneho rero narumiwe,
nka, "Oh, kurasa."

560
00:27:37,823 --> 00:27:41,827
Urabizi, ni nkibindi byose
byari kuba, $ 220, urabizi?

561
00:27:41,827 --> 00:27:43,370
Ah, bibi cyane.

562
00:27:43,370 --> 00:27:45,706
Kandi narabyibagiwe
byuzuye.

563
00:27:49,167 --> 00:27:53,297
Ariko noneho terefone irahamagara
Baravuga bati:

564
00:27:53,297 --> 00:27:56,133
"Turashaka ko winjira."
Nanjye ndagenda nti: "Birakomeye!"

565
00:28:02,222 --> 00:28:04,933
[Ramsay] Nanjye nahageze
i Stanford.

566
00:28:04,933 --> 00:28:09,438
Bambwiye inyubako,
urugi, ninjiye.

567
00:28:16,320 --> 00:28:18,822
Nanjye nagiye,
"Abantu bose bari he?"

568
00:28:20,782 --> 00:28:21,909
[Murinzi] Kubona inyama nshya hano.

569
00:28:21,909 --> 00:28:23,368
Tekereza.

570
00:28:25,370 --> 00:28:26,788
Twabonye ibintu bye hano.

571
00:28:26,788 --> 00:28:33,545
[Ramsay] Baranyambuye,
yaranshimishije, anshyira ikanzu,

572
00:28:33,545 --> 00:28:39,343
n'umunyururu, kandi
hanyuma anjyana muri kasho yanjye.

573
00:28:43,180 --> 00:28:44,431
[Murinzi] ... mwebwe muzaba
hanze hano ijoro ryose

574
00:28:44,431 --> 00:28:45,474
niba utabonye neza.

575
00:28:45,474 --> 00:28:46,558
[Ramsay] Niba wari muri kasho,

576
00:28:46,558 --> 00:28:48,518
ntushobora kubona
ikintu cyose, mubyukuri.

577
00:28:48,518 --> 00:28:50,812
Numvaga gato
y'ibyakorwaga

578
00:28:50,812 --> 00:28:54,399
hakurya y'urukuta.

579
00:28:54,399 --> 00:28:56,568
[Murinzi] Nibyo, kuki utabikora
shyira mu bikorwa wenyine?

580
00:28:56,568 --> 00:28:59,029
Imfungwa 2093, tekereza
gusa icyo a ...

581
00:28:59,029 --> 00:29:00,405
[Ramsay] Hariho ibintu
kugenda aho ngaho

582
00:29:00,405 --> 00:29:02,032
ko utabyumvise,

583
00:29:02,032 --> 00:29:03,659
na cyane cyane kwinjira
hagati,

584
00:29:03,659 --> 00:29:06,411
ibyo byari ukuri kuri njye.

585
00:29:06,411 --> 00:29:09,081
Itumanaho ryanyu
yari ifite aho igarukira

586
00:29:09,081 --> 00:29:13,752
ahanini kubantu bari
muri selire hamwe nawe.

587
00:29:13,752 --> 00:29:16,546
[Shue] Ibumba ryari
imfungwa ihagaze,

588
00:29:16,546 --> 00:29:19,257
turakomereka
mu kagari kamwe,

589
00:29:19,257 --> 00:29:23,220
kandi twagize ibiganiro byiza
kubyerekeye ibintu byinshi.

590
00:29:23,220 --> 00:29:25,597
Hano rero hari inkwano.

591
00:29:35,899 --> 00:29:39,569
Imfungwa
barayobowe cyane.

592
00:29:39,569 --> 00:29:42,990
Bari barigeze
bakorewe ihahamuka.

593
00:29:42,990 --> 00:29:47,619
Kandi ntabwo bari muri byinshi a
umwuka wo kuturwanya muburyo ubwo aribwo bwose.

594
00:29:47,619 --> 00:29:51,123
[Eshleman] Imfungwa
gusa bari bananiwe.

595
00:29:51,123 --> 00:29:56,920
♪ ♪

596
00:29:56,920 --> 00:29:58,755
Kandi bari muri byinshi
ibidukikije bitandukanye

597
00:29:58,755 --> 00:30:00,173
kuturusha.

598
00:30:00,173 --> 00:30:01,758
Twakoze amasaha umunani.

599
00:30:01,758 --> 00:30:04,177
Turashobora gutaha,

600
00:30:04,177 --> 00:30:08,181
kongera guhura na
isi nyayo,

601
00:30:08,181 --> 00:30:10,308
hanyuma ukomeze bukeye.

602
00:30:10,308 --> 00:30:12,227
Bahari amasaha 24 kumunsi,

603
00:30:12,227 --> 00:30:14,104
ntabwo yari azi isaha nigihe,
haba ijoro cyangwa amanywa,

604
00:30:14,104 --> 00:30:15,814
igihe kingana iki,

605
00:30:15,814 --> 00:30:19,109
urashobora rero kubona impamvu
bari kwiheba.

606
00:30:19,109 --> 00:30:20,819
[Zimbardo] Ibyo twashakaga gukora
ni Kurema

607
00:30:20,819 --> 00:30:23,030
psychologiya nkuru
y'igifungo,

608
00:30:23,030 --> 00:30:24,239
kandi ibyo byose bijyanye nimbaraga.

609
00:30:24,239 --> 00:30:26,408
Buri gereza yerekeye imbaraga.

610
00:30:26,408 --> 00:30:29,411
Imfungwa zigomba kuba
amaherezo yambuwe ubumuntu,

611
00:30:29,411 --> 00:30:31,038
kurangiza kubatekereza
nk'inyamaswa.

612
00:30:31,038 --> 00:30:33,290
Kandi abarinzi bagomba kuba
umuntu, kure.

613
00:30:33,290 --> 00:30:34,458
ifirimbi

614
00:30:34,458 --> 00:30:36,126
[Murinzi] Abantu bose hanze
muri koridoro. Ngwino.

615
00:30:36,126 --> 00:30:37,252
[Murinzi] Ngwino. Reka tugende.

616
00:30:37,252 --> 00:30:39,713
[Eshleman]
Twakomeje umunsi kuwundi.

617
00:30:39,713 --> 00:30:40,756
Ninkaho, "Niki twakora uyu munsi

618
00:30:40,756 --> 00:30:42,799
hejuru y'ibyo twakoze
ejobundi? "

619
00:30:42,799 --> 00:30:44,718
Urufatiro
yo gutotezwa

620
00:30:44,718 --> 00:30:46,720
yarimo asinzira ibitotsi.

621
00:30:46,720 --> 00:30:48,138
[Murinzi] Mwaramutse.

622
00:30:48,138 --> 00:30:49,765
[Ramsay] Gukanguka
saa mbiri za mugitondo.

623
00:30:49,765 --> 00:30:51,058
ifirimbi

624
00:30:51,058 --> 00:30:52,059
[Eshleman] Abantu bose hanze
muri koridoro.

625
00:30:52,059 --> 00:30:53,810
Ngwino. Ngwino. Hejuru.

626
00:30:53,810 --> 00:30:55,562
[Ramsay] Kandi na none
saa yine za mugitondo.

627
00:30:55,562 --> 00:30:56,563
ifirimbi

628
00:31:01,943 --> 00:31:03,070
[Ramsay] Nibyo rwose
inzira nziza

629
00:31:03,070 --> 00:31:04,821
yo gusenya abantu.

630
00:31:04,821 --> 00:31:06,239
[Abagororwa] 4075, 1043.

631
00:31:06,239 --> 00:31:09,034
[Ramsay] Kandi rero abantu bose barahagurutse
kandi uri ku birenge byawe,

632
00:31:09,034 --> 00:31:10,202
ntabwo uri maso rwose,

633
00:31:10,202 --> 00:31:11,828
hanyuma bakagerageza gutekereza
y'ibintu byo gukora.

634
00:31:11,828 --> 00:31:14,956
[Imfungwa] 819, 54, 86.

635
00:31:14,956 --> 00:31:15,832
Tegereza.

636
00:31:20,212 --> 00:31:21,379
[Murinzi] Ibyo biteye ubwoba.

637
00:31:21,379 --> 00:31:22,839
[Ramsay] John Wayne
by'umwihariko,

638
00:31:22,839 --> 00:31:25,175
yahitamo imwe akavuga
yaba yarakoze nabi.

639
00:31:25,175 --> 00:31:27,886
Numusohokane,
mutume akora gusunika.

640
00:31:33,809 --> 00:31:35,143
[Imfungwa] Umwe, babiri ...

641
00:31:35,143 --> 00:31:37,145
[Ramsay] Yadutuka
mu buryo yari yizeye

642
00:31:37,145 --> 00:31:38,772
Byabona kuzamuka
hanze y'umuntu,

643
00:31:38,772 --> 00:31:41,066
kugira ngo noneho uwo muntu
irashobora guhanwa.

644
00:31:42,275 --> 00:31:43,151
[Imfungwa] Oya, nyagasani.

645
00:31:45,028 --> 00:31:47,572
[Ramsay] Niba hari umuntu wasaga
kudakunda uwo muntu

646
00:31:47,572 --> 00:31:49,825
guhanwa,
hanyuma ubakure kumurongo

647
00:31:49,825 --> 00:31:51,827
kandi utume bakora ibihano.

648
00:31:55,122 --> 00:31:57,582
[Ramsay] Kandi ubwoko bumwe gusa
iyubake kuva aho.

649
00:32:02,921 --> 00:32:05,507
[Shue] Ibumba ntabwo ryari ryoroshye
n'ibiri gukorwa.

650
00:32:05,507 --> 00:32:09,761
Byari bike
bikabije kandi birakaze.

651
00:32:16,768 --> 00:32:18,979
[Eshleman] Ntabwo yabisobanukiwe
imyitozo, nukuvuga,

652
00:32:18,979 --> 00:32:21,273
urabizi, arinjira
gishya giturutse hanze,

653
00:32:21,273 --> 00:32:23,191
kandi ntiyashakaga gufatanya.

654
00:32:23,191 --> 00:32:25,277
Nuko tumutora

655
00:32:25,277 --> 00:32:28,905
kandi yabyemeje neza
twarenga ku bushake bwe.

656
00:32:28,905 --> 00:32:30,157
[Imfungwa] Ubuzima ni inzozi!

657
00:32:30,157 --> 00:32:31,867
[Eshleman] Nibyiza. Abantu bose
hejuru y'urukuta.

658
00:32:31,867 --> 00:32:35,287
[Ramsay] Nashoboraga kubyumva
abantu bumva bameze

659
00:32:35,287 --> 00:32:37,289
ni ibyumweru bibiri gusa,

660
00:32:37,289 --> 00:32:39,875
ariko sibyo rwose
umuntu "ni ibyumweru bibiri gusa"

661
00:32:39,875 --> 00:32:42,419
ikintu icyo ari cyo cyose.

662
00:32:42,419 --> 00:32:44,546
[Imfungwa ziririmba]
<i> ♪ Umurongo, umurongo, umurongo ubwato bwawe ♪ </i>

663
00:32:44,546 --> 00:32:47,757
[Ramsay] Ntacyo natekerezaga
akanya k'ubuzima bwanjye bw'agaciro

664
00:32:47,757 --> 00:32:49,926
byari bikwiye guta.

665
00:32:49,926 --> 00:32:52,762
Igihe kimwe nari maze kugera kuri
umwanzuro ikintu cyari igicucu,

666
00:32:52,762 --> 00:32:55,265
icyo gihe nari hanze.

667
00:32:55,265 --> 00:32:57,517
♪ <i> Umurongo, umurongo, umurongo ubwato bwawe
gahoro gahoro umugezi ♪ </i>

668
00:32:57,517 --> 00:32:59,561
<i> ♪ Byishimo, byishimo,
byishimo, byishimo ♪ </i>

669
00:32:59,561 --> 00:33:01,605
<i> ♪ Ubuzima ni inzozi ♪ </i>

670
00:33:01,605 --> 00:33:02,647
[Eshleman] Ntabwo ari bibi.

671
00:33:06,193 --> 00:33:07,402
[Ramsay] Mugihe cy'amashuri yisumbuye,

672
00:33:07,402 --> 00:33:10,155
Nashakaga kuba igihangange
avant-garde umwanditsi w'ibitabo.

673
00:33:10,155 --> 00:33:14,284
Natekereje ko kaminuza yari
umutego runaka w'ingengabitekerezo.

674
00:33:14,284 --> 00:33:17,287
Kandi aho, nari ngiye kwinjiramo
Umucuruzi wo mu mazi

675
00:33:17,287 --> 00:33:19,247
kandi nari ngiye gukora
amezi atandatu y'umwaka,

676
00:33:19,247 --> 00:33:21,625
hanyuma, nafata amafaranga
kandi njya muri Mexico,

677
00:33:21,625 --> 00:33:24,127
kandi nandika
igihangano cyanjye.

678
00:33:24,127 --> 00:33:26,504
Niba hari umuntu wavuze ati: "Ntabwo uri
Nzakumbura inshuti zawe? "

679
00:33:26,504 --> 00:33:29,507
Nari kugenda,
"Ibi ni ngombwa."

680
00:33:30,967 --> 00:33:34,721
Nari umusare w'abasare.

681
00:33:34,721 --> 00:33:36,973
Icyo nakoze ni uguhaguruka
saa kumi n'imwe za mugitondo

682
00:33:36,973 --> 00:33:39,184
hanyuma ujye kureba izuba rirashe.

683
00:33:39,184 --> 00:33:41,937
Natekereje.

684
00:33:41,937 --> 00:33:43,063
Nazamuka ku muheto,

685
00:33:43,063 --> 00:33:47,609
ni ahantu heza
kuzirikana.

686
00:33:47,609 --> 00:33:51,238
Hamwe n'ubushakashatsi,
Ndibuka gutekereza

687
00:33:51,238 --> 00:33:55,700
ko nzagira
umwanya munini wo gutekereza,

688
00:33:55,700 --> 00:33:56,993
ko bizagaragaza,

689
00:33:56,993 --> 00:34:01,081
kuko abantu bazabikora
usige wenyine. (arimyoje)

690
00:34:01,081 --> 00:34:02,290
[Imfungwa] Umwe.

691
00:34:02,290 --> 00:34:03,500
[Eshleman] Ndashaka kumva 'em.
Yego, uranguruye!

692
00:34:03,500 --> 00:34:06,753
[Shue] Ibumba ryabaye
mu bacuruzi bo mu mazi.

693
00:34:06,753 --> 00:34:08,213
Yari ahari kandi arabikora,

694
00:34:08,213 --> 00:34:10,548
kandi ntiyari ashaka
kora ibi kugirango ushimishe.

695
00:34:14,636 --> 00:34:16,012
[Ramsay]
Natekereje muri njye,

696
00:34:16,012 --> 00:34:20,809
"Iki ni cyo nakwita
ubushakashatsi? " (arimyoje)

697
00:34:20,809 --> 00:34:21,810
[Eshleman] Batatu hariya.

698
00:34:21,810 --> 00:34:24,854
[Ramsay] Ni akajagari gusa.

699
00:34:24,854 --> 00:34:28,483
Natangiye gutekereza ku kuntu
nshobora kurekurwa.

700
00:34:28,483 --> 00:34:32,153
Icyo gihe, nari mfite
igitekerezo cyo gusonza.

701
00:34:32,153 --> 00:34:34,030
ifirimbi

702
00:34:34,030 --> 00:34:35,949
[Eshleman] Umunsi w'imbwa ishyushye!

703
00:34:35,949 --> 00:34:44,082
♪ ♪

704
00:34:44,082 --> 00:34:47,252
Kurya iyo mbwa ishyushye, Imfungwa 416.

705
00:34:47,252 --> 00:34:48,545
[Ramsay] Ntibyoroshye
muri gereza nyayo

706
00:34:48,545 --> 00:34:50,964
kumena umuntu
inzara.

707
00:34:50,964 --> 00:34:53,216
Byabatunguye,

708
00:34:53,216 --> 00:34:55,927
kuberako batabimenye
ukora iki?

709
00:34:55,927 --> 00:34:59,055
[Burton] Ifunguro ryacu nimugoroba
yari sosiso,

710
00:34:59,055 --> 00:35:00,473
kandi ntiyari kubarya.

711
00:35:05,228 --> 00:35:07,063
[Burton] Dave na njye
bararakaye gusa

712
00:35:07,063 --> 00:35:09,482
ko uyu musore yari afite ikibazo
ubutware bwacu.

713
00:35:11,067 --> 00:35:14,571
[Ramsay] Bagerageje guterana
ibiryo mu muhogo.

714
00:35:14,571 --> 00:35:17,866
[Burton] Yari umukiranutsi, "Nta kuntu byagenda."

715
00:35:17,866 --> 00:35:21,244
[Ramsay] Byaragaragaye ko
ntibari bazi intera igana.

716
00:35:21,244 --> 00:35:24,414
[Burton] Nuko tumushira
mu mwobo.

717
00:35:24,414 --> 00:35:25,749
Komeza.

718
00:35:28,960 --> 00:35:32,839
[Ramsay]
Nashyizwe mu isanduku nini irimo ubusa.

719
00:35:32,839 --> 00:35:35,550
Ntabwo ntekereza ko nshobora kurambura
hanze 100%, ariko hafi,

720
00:35:35,550 --> 00:35:38,511
ariko nari mfite ubuzima bwite.

721
00:35:38,511 --> 00:35:42,140
Ibuka, nanjye nari
kubura ibitotsi.

722
00:35:42,140 --> 00:35:44,601
Natekerezaga rero
kubyerekeye igitabo cyanjye,

723
00:35:44,601 --> 00:35:47,187
cyari hafi
impinduramatwara mu muco

724
00:35:47,187 --> 00:35:50,023
ya Californiya na aside.

725
00:35:53,276 --> 00:35:55,654
Byari inzozi zumuriro.

726
00:35:55,654 --> 00:35:57,572
[Eshleman] Urakoze, 416.

727
00:35:57,572 --> 00:35:59,157
Burton.
Nibyiza. Nibyiza.

728
00:35:59,157 --> 00:36:02,786
[Eshleman] Kugirango uhindure
imfungwa zirwanya imfungwa

729
00:36:02,786 --> 00:36:04,913
wagiye mu nzara,

730
00:36:04,913 --> 00:36:09,376
twabamenyesheje ko niba yari
kutajya kurya ifunguro rye,

731
00:36:09,376 --> 00:36:11,211
twafata
igitambaro cyabo kure.

732
00:36:27,894 --> 00:36:30,563
Abandi batatu basigaye
imfungwa zose zavuze,

733
00:36:30,563 --> 00:36:32,857
"Oya, ntabwo nzareka urupapuro rwanjye."

734
00:36:32,857 --> 00:36:35,402
Kandi nakunze Clay kandi twarayifite
basangiye akagari, ndavuga nti,

735
00:36:35,402 --> 00:36:37,320
"Yego, nzamuha urupapuro rwanjye."

736
00:36:37,320 --> 00:36:40,824
Natekereje ko ndi hejuru yumukino
Icyo gihe.

737
00:36:53,169 --> 00:36:57,006
[Shue] Nyuma yaho muri iryo joro,
aracyari mu kabati.

738
00:36:57,006 --> 00:36:59,884
Umuzamu yategetse imfungwa
gukubita urugi.

739
00:37:03,763 --> 00:37:05,932
[Shue] Ahanini, Njye
ntiyashakaga gukora imiraba,

740
00:37:05,932 --> 00:37:08,017
ndatekereza nti: "Nibyo,
azi ko ndi inshuti ye,

741
00:37:08,017 --> 00:37:11,688
kandi nzabikora neza
kugira ngo ibintu bigende neza. "

742
00:37:17,068 --> 00:37:19,571
[Shue] Nashoboraga kuvuga nti: "Oya,
Sinzakubita kuri urwo rugi. "

743
00:37:19,571 --> 00:37:21,865
Ariko byari byoroshye kubikora
genda unyure

744
00:37:21,865 --> 00:37:24,826
hanyuma uvuge ikintu gituje.

745
00:37:24,826 --> 00:37:27,495
Um ...

746
00:37:27,495 --> 00:37:29,080
Noneho ...

747
00:37:32,834 --> 00:37:35,962
Ndubaha
icyo yari ahagarariye.

748
00:37:43,762 --> 00:37:45,597
[Eshleman]
Kubera ubufatanye bwacu,

749
00:37:45,597 --> 00:37:47,849
twatsinze intego zacu

750
00:37:47,849 --> 00:37:50,310
gusenya ubufatanye
y'imfungwa

751
00:37:50,310 --> 00:37:52,812
aho imfungwa zari
guhindukirana.

752
00:37:52,812 --> 00:37:56,858
[Burton] Nashavujwe cyane no kuba
bahanganye hashingiwe kuri iyi ngingo

753
00:37:56,858 --> 00:37:59,194
igihe tutari bwigere na rimwe
Yamaganwe.

754
00:37:59,194 --> 00:38:02,030
Igihe kimwe,
Natangiye kugenda

755
00:38:02,030 --> 00:38:05,575
n'aka kabati gato
ko yari mu ...

756
00:38:05,575 --> 00:38:08,578
[kumena amajwi]
... no kuyikubita hamwe na club yanjye.

757
00:38:08,578 --> 00:38:10,121
(arimyoje)

758
00:38:10,121 --> 00:38:14,292
Ntabwo nigeze nza gufata
hamwe nuburyo cyangwa impamvu ibyo byabaye.

759
00:38:16,127 --> 00:38:18,796
[Zimbardo] Ariko ukuri
y'iyo gereza yari ndende cyane,

760
00:38:18,796 --> 00:38:21,049
umaze kuba muri iyo miterere,

761
00:38:21,049 --> 00:38:23,468
umwirondoro wawe nkumuzamu mwiza
cyangwa umuzamu mubi

762
00:38:23,468 --> 00:38:25,804
biba ingirakamaro kuri wewe.

763
00:38:25,804 --> 00:38:28,139
Urwego rwo kwibasirwa
abarinzi bariyongereye,

764
00:38:28,139 --> 00:38:29,849
bari gutekereza
Bya byinshi na byinshi

765
00:38:29,849 --> 00:38:34,270
birababaje guhanga ibintu kuri
kora kugirango werekane ko bafite imbaraga.

766
00:38:34,270 --> 00:38:37,190
Ihohoterwa rikabije
byabaye nijoro.

767
00:38:37,190 --> 00:38:38,858
Kubera ko nijoro,
Nagiye kuryama.

768
00:38:38,858 --> 00:38:42,362
Noneho, iyo injangwe iri kure,
igihe kirageze cyo gukina.

769
00:38:42,362 --> 00:38:43,363
[Shue] Yagerageje kudushyira

770
00:38:43,363 --> 00:38:46,824
mu mibonano mpuzabitsina
ibihe.

771
00:38:46,824 --> 00:38:47,909
[Zimbardo]
Abashinzwe umutekano baravuga bati: "Nibyo.

772
00:38:47,909 --> 00:38:49,494
Mwa basore muri ingamiya z'abagore,
yunamye.

773
00:38:49,494 --> 00:38:51,871
Mwa basore mwe ingamiya zabagabo,
ubatere. "

774
00:38:51,871 --> 00:38:53,289
[Imfungwa] Yego, oya.

775
00:38:53,289 --> 00:38:55,333
[Shue] Umusore yaba
mu gusunika hejuru,

776
00:38:55,333 --> 00:38:59,587
n'undi muntu
kubashiraho nk'imbwa.

777
00:38:59,587 --> 00:39:01,548
[Zimbardo] Babishaka
kwigana sodomy,

778
00:39:01,548 --> 00:39:03,299
ibibuno byabo byagaragaye.

779
00:39:03,299 --> 00:39:05,844
Wari ufite abana batanu
gucika intege.

780
00:39:05,844 --> 00:39:07,887
Ntibyashobokaga.

781
00:39:13,059 --> 00:39:14,978
[Eshleman] Uhaye umuntu
imbaraga zuzuye,

782
00:39:14,978 --> 00:39:16,479
bazashaka kuyikoresha.

783
00:39:16,479 --> 00:39:20,066
Niba kandi uhinduye abantu ibintu
mu kubaha umubare,

784
00:39:20,066 --> 00:39:22,443
aho kuvuga
kuri bo mu izina,

785
00:39:22,443 --> 00:39:25,029
Ntabwo mbona ko mungana
Kuri njye,

786
00:39:25,029 --> 00:39:28,658
nuko rero ikintu cyose nkora
kuri wewe bifite ishingiro.

787
00:39:30,827 --> 00:39:32,120
[Zimbardo] Umunsi wa gatanu.

788
00:39:32,120 --> 00:39:33,371
Urashaka kubona
ahasigaye?

789
00:39:33,371 --> 00:39:35,081
Umwe mu bantu bamanutse
yari umukobwa ukiri muto,

790
00:39:35,081 --> 00:39:39,294
Christina Maslach, na we na njye
yari yatangiye gukundana.

791
00:39:39,294 --> 00:39:42,880
[Christina Maslach] Naje gusa
kumanuka kugera munsi ya gereza

792
00:39:42,880 --> 00:39:44,591
gusa kugirango ndebe ibyarimo biba.

793
00:39:44,591 --> 00:39:47,051
[Eshleman] Hasi, hejuru, hepfo, hejuru.

794
00:39:47,051 --> 00:39:48,386
[Maslach] Kandi nabonye
ndwaye mu nda.

795
00:39:48,386 --> 00:39:50,847
Natekereje ko, "Oh, mana yanjye,
ibi biteye ubwoba. "

796
00:39:50,847 --> 00:39:53,433
Filipo ati: "Yoo, urabibona?"
Urabizi, ubwoko bwikintu.

797
00:39:53,433 --> 00:39:55,184
Kandi nararakaye.

798
00:39:55,184 --> 00:39:57,395
[Zimbardo] Aratangira
gushwanyagurika.

799
00:39:57,395 --> 00:39:58,938
Ndiruka inyuma ye
ndabaza nti: "Ni ikihe kibazo?"

800
00:39:58,938 --> 00:40:02,734
Na we ati: "Ibyo ukora
kuri abo bahungu biteye ubwoba. "

801
00:40:02,734 --> 00:40:06,404
[Maslach] Aba ni urubyiruko
kandi bafatwa nabi,

802
00:40:06,404 --> 00:40:08,156
kandi nta mpamvu yabyo.

803
00:40:08,156 --> 00:40:09,699
Kandi ni ukubera iki ubikora?

804
00:40:09,699 --> 00:40:12,243
Ugomba kubihagarika nonaha.

805
00:40:12,243 --> 00:40:13,870
[Zimbardo]
Turimo gukora gereza

806
00:40:13,870 --> 00:40:15,872
aho abantu bababaye,

807
00:40:15,872 --> 00:40:19,417
aho abarinzi bitwara
birababaje, ubugome.

808
00:40:19,417 --> 00:40:22,337
Rimwe na rimwe, ndetse naribagiwe
Nari umushakashatsi

809
00:40:22,337 --> 00:40:25,006
kandi akora nk'umuyobozi wa gereza.

810
00:40:26,799 --> 00:40:30,094
Icyo gihe, twavuze tuti,
"Birahagije, tugomba kurangiza ibi."

811
00:40:35,016 --> 00:40:36,392
[Eshleman]
Ninjiye mu mwanya wanjye

812
00:40:36,392 --> 00:40:39,103
bamubwira bati: "Nibyo.
Barayihagaritse. "

813
00:40:39,103 --> 00:40:41,814
Nanjye nti: "Yego, kare cyane?"

814
00:40:41,814 --> 00:40:44,859
Urabizi, natekereje ko aribyo
gutangira.

815
00:40:44,859 --> 00:40:47,236
John Shue
yari yarabigizemo uruhare

816
00:40:47,236 --> 00:40:51,157
nko gukomera nkuko yashoboraga gukina
uruhare rwe urebye inzitizi.

817
00:40:51,157 --> 00:40:53,326
Ndashaka kuvuga, inzira yonyine yashoboraga
kina uruhare rwe cyane

818
00:40:53,326 --> 00:40:56,621
Byaba kumubiri
guhohotera Ibumba.

819
00:40:56,621 --> 00:41:01,000
[Ramsay] Amakuru meza yonyine yari
ko bagiye kundeka.

820
00:41:01,000 --> 00:41:02,877
[Van Orsdol] Ndibuka ko
byacitse intege

821
00:41:02,877 --> 00:41:05,964
ko byarangiye kare
maze atangazwa n'impamvu.

822
00:41:05,964 --> 00:41:07,382
[Burton] Abantu
yari yaremye

823
00:41:07,382 --> 00:41:12,053
iyi nyangabirama ya Frankenstein
bagenzurwaga n'icyo gikoko,

824
00:41:12,053 --> 00:41:14,555
kugeza hejuru cyane.

825
00:41:14,555 --> 00:41:17,809
[Eshleman] Nyuma gato yabo
yarayihagaritse, yakubise amakuru.

826
00:41:17,809 --> 00:41:19,018
[Ted Koppel] Philip Zimbardo,

827
00:41:19,018 --> 00:41:21,813
umwarimu wa psychologiya
muri kaminuza ya Stanford.

828
00:41:21,813 --> 00:41:23,773
[Eshleman] Byari byiza.

829
00:41:26,359 --> 00:41:28,194
[Crosby] Niki
ubushakashatsi bwawe burerekana?

830
00:41:28,194 --> 00:41:31,364
[Zimbardo] Imyitwarire mibi irashobora
yatanzwe mubyiza muri twe.

831
00:41:31,364 --> 00:41:33,783
Ntidusuzugura
mbega ukuntu ibintu bikomeye.

832
00:41:33,783 --> 00:41:36,786
Aba bahungu beza bari
kwitwara nabi

833
00:41:36,786 --> 00:41:37,996
niba bari abarinzi.

834
00:41:37,996 --> 00:41:39,372
[Eshleman]
Byari inkuru idasanzwe.

835
00:41:39,372 --> 00:41:40,957
Yabonye amatoni yo gutangaza amakuru.

836
00:41:40,957 --> 00:41:42,250
[Burton] Abantu benshi
gushaka kuvugana na we,

837
00:41:42,250 --> 00:41:43,960
abantu benshi bashaka
kumva igitekerezo cye.

838
00:41:43,960 --> 00:41:46,838
[Shue] Zimbardo yabaye
ubutware muri gereza.

839
00:41:46,838 --> 00:41:49,757
[Umugabo] Yakoresheje umwuga we
kuvuga nk'umutangabuhamya w'inzobere

840
00:41:49,757 --> 00:41:52,218
mu manza
kurengera abantu bari muri gereza

841
00:41:52,218 --> 00:41:53,594
ninde wakoze ibintu bibi.

842
00:41:53,594 --> 00:41:56,347
[Ushinzwe gusesengura] Watanze ubuhamya
muri scandal ya Abu Ghraib.

843
00:41:56,347 --> 00:41:57,932
[Zimbardo] Nari nagize uruhare
w'ikipe y'ingabo.

844
00:41:57,932 --> 00:41:59,976
[Ramsay] Hanyuma biraba
ikintu cyo kwiga

845
00:41:59,976 --> 00:42:04,022
kuko ryabonye inzira
ibitabo muri psychologiya.

846
00:42:04,022 --> 00:42:06,649
Abanyeshuri barabimenyeshejwe
umwaka ku wundi.

847
00:42:06,649 --> 00:42:07,859
[Mariko] Yanditse igitabo.

848
00:42:07,859 --> 00:42:09,360
[Newscaster] Yitwa
<i> Ingaruka ya Lusiferi, </i>

849
00:42:09,360 --> 00:42:13,156
<i> Sobanukirwa Ukuntu Abantu beza
Hindura Ikibi. </i>

850
00:42:13,156 --> 00:42:14,615
[Eshleman] Afite
inkuru yo kuvuga,

851
00:42:14,615 --> 00:42:16,784
ariko arashobora kuba muto
Birenzeho

852
00:42:16,784 --> 00:42:18,703
kubyerekeye ibyakomeje.

853
00:42:22,206 --> 00:42:24,250
[Le Texier] Sinigeze ntekereza
Kubyerekeye

854
00:42:24,250 --> 00:42:26,836
Ubushakashatsi bwa Gereza ya Stanford.

855
00:42:26,836 --> 00:42:29,630
Ariko rero nagiye
Binyuze mu bubiko.

856
00:42:32,967 --> 00:42:34,844
Hano hari itandukaniro rinini

857
00:42:34,844 --> 00:42:38,014
hagati yinkuru yemewe
n'ububiko.

858
00:42:38,014 --> 00:42:39,474
Ibyo Zimbardo avuga byabaye

859
00:42:39,474 --> 00:42:42,143
ntabwo aribyo ububiko
avuga ko byabaye.

860
00:42:42,143 --> 00:42:45,021
Yafatiwe mu mutego we.

861
00:42:49,025 --> 00:42:51,152
[Le Texier] Irashobora kubigaragaza
urashobora gukora siyanse mbi cyane

862
00:42:51,152 --> 00:42:53,070
hanyuma ugende.

863
00:42:55,281 --> 00:42:58,076
Ibisobanuro byemewe
yari ikinyoma.

864
00:42:59,744 --> 00:43:01,204
Nyuma yo kunyura muri archive,

865
00:43:01,204 --> 00:43:04,916
Natangiye kubimenya
ibyo Zimbardo avuga byabaye,

866
00:43:04,916 --> 00:43:07,460
ntabwo aribyo byabaye.

867
00:43:07,460 --> 00:43:09,045
[Mark] Zimbardo yari
gutandukana.

868
00:43:09,045 --> 00:43:10,963
[Umugabo] Ndi umusore
ntabwo wigeze wumva

869
00:43:10,963 --> 00:43:12,256
ko ugomba kuba
kumva.

870
00:43:12,256 --> 00:43:13,758
[Eshleman] Twese twari
kurupapuro rumwe

871
00:43:13,758 --> 00:43:16,219
kwerekana ko gereza
ni ibidukikije bibi.

872
00:43:16,219 --> 00:43:18,554
Ibi byashyizweho
kugirango abarinzi bahohotewe.

873
00:43:18,554 --> 00:43:20,139
Sinshobora kubabona
mwicane.

874
00:43:20,139 --> 00:43:21,849
[Le Texier] Ugerageza
ni ukuboko kwabo

875
00:43:21,849 --> 00:43:23,142
mu bikoresho.

876
00:43:23,142 --> 00:43:24,227
[Eshleman]
Niba wunvise kaseti,

877
00:43:24,227 --> 00:43:25,770
birasa nkaho ukekwa.

878
00:43:25,770 --> 00:43:28,022
[Le Texier] Abitabiriye amahugurwa
ntashobora gusohoka.

879
00:43:28,022 --> 00:43:29,649
[Korpi] Yongeye guhahamuka.

880
00:43:29,649 --> 00:43:31,192
[Umugabo] Kuki wabikoze
kuri abo bana?

881
00:43:31,192 --> 00:43:32,193
[Eshleman] Ngwino.

882
00:43:32,193 --> 00:43:33,778
[Umugabo] Wigeze ugira ...

883
00:43:33,778 --> 00:43:34,821
[beep]

884
00:43:34,821 --> 00:44:04,767
♪ ♪


